Nieuws

‘We zien steeds minder vlinders’ en ‘waar zijn de bijen gebleven?’, zijn zo maar enkele van de veel gehoorde opmerkingen en vragen van het grote publiek die de insecten als onderwerp hebben. Je ziet steeds minder insecten, schrikbarend veel minder. In verhouding tot ‘vroeger’ dan en daarvoor hoef je niet zo gek ver terug in de tijd te gaan.

Teken de petitie!

7d14b805a322fb33717d64f8c5aa1424

Wij roepen het kabinet en al onze volksvertegenwoordigers op de handen ineen te slaan om een einde te maken aan de dramatische daling van de biodiversiteit. Iedereen heeft recht op een gezonde leefomgeving én een rijke natuur.
Klik hier om de petitie te tekenen. Uw stem van het grootste belang! 

15 jaar geleden zag het nog zwart van de insecten op de ruit
Natuurliefhebbers die veel buiten komen valt dat op. Op hun fietstochtjes door beemd en veld vliegen er veel minder vliegen en muggen, ook al insecten, in hun gezicht. Medewerkers van Brabants Landschap die in de buitendienst actief zijn roepen al jaren alarm. Wanneer zij zich met de jeep door het terrein verplaatsen, vliegen er nauwelijks nog insecten tegen de ruit. Terwijl die er vroeger, laten we zeggen zo’n 15 jaar geleden, nog helemaal zwart van kon zien. Insecten vliegen er niet langen tegen te pletter, omdat ze er niet meer zijn: een veeg teken.

Insecten in de val
Goed, natuurliefhebbers en -beschermers was het al opgevallen, maar naar de (vermoedelijke) achteruitgang was nog niet eerder grondig onderzoek gedaan. En vermoedens moeten natuurlijk gestaafd worden. Dat is dit jaar voor het eerst gedaan, en wel door Duitsers, die zoals bekend veel ‘gründlicher’ zijn dan andere nationaliteiten, waar we nu met z’n allen ons voordeel mee doen. Entomologen (insectenkundigen), verenigd in de ‘Krefelder Entomologischen Verein’, verzamelen al ‘data’ (gegevens) over insecten sinds 1989. Ze maken daarbij gebruik van malaisevallen, tentvormige vallen waarbij alle insecten die per toeval in de tent terechtkomen, belanden in een pot met alcoholoplossing. Niet echt diervriendelijk, maar wel een wetenschappelijke manier om aantallen insecten te meten. En wat bleek? Ving men met deze val in een natuurgebied niet ver van de Nederlandse oostgrens in 1989 nog 1 à 1,5 kg insecten, in 2013 was dat hooguit nog 300 gram. Om zeker te zijn dat dit geen toeval was, werden de vallen in 2014 opnieuw uitgezet. Dezelfde lage aantallen herhaalden zich. De conclusie is hard maar duidelijk: in een kwart eeuw tijd gingen de insecten in biomassa met driekwart achteruit. Het is aannemelijk dat deze ontstellende neergang ook geldt voor andere West Europese landen, waaronder Nederland.

Een ‘Doodse Lente’?
Is dat erg? Ja, want 75% minder insecten betekent heel veel minder eten voor andere dieren, zoals zang- en weidevogels, vleermuizen en kikkers. Het zijn ook belangrijke bestuivers. Maar liefst 80% van de wilde planten en 60% van de vogels is voor zijn voortbestaan afhankelijk van insecten. Die ook nog eens belangrijk zijn als opruimers van organisch materiaal. Insecten vormen de basis, vervullen cruciale functies in de natuur. Het gevaar bestaat dat binnen afzienbare tijd de ‘Silent Spring’ alsnog bewaarheid wordt. Dit was een ophefmakend boek uit 1962 van de Amerikaanse milieuactiviste Rachel Carson. Ze schreef dit naar aanleiding van massale vogelsterfte ten gevolge van het gebruik van DDT in de landbouw. Het boek deed veel stof opwaaien. DDT werd verboden en de vogelstand herstelde zich, zij het langzaam.

Ook wij dus
Dat de insectenstand de laatste kwart eeuw opnieuw zo schrikbarend daalde, wijst er nog maar eens op dat gewasbeschermingsmiddelen, niet toevallig ook insectenbestrijdingsmiddelen genoemd, nog altijd ongemeen populair zijn in de moderne landbouw. Om niet alleen de insecten maar ook de bloemen, vogels en al het andere leven te beschermen - what’s in a name - zou naar andere wijzen van landbouw moeten worden gezocht. Want niet alleen wordt het straks akelig stil, saai en grijs om ons heen, maar uiteindelijk gaan we er natuurlijk ook zelf aan. Omdat wij, mensen, nu eenmaal onderdeel uitmaken van het leven waar we zo onzorgvuldig mee omgaan.

Maar dan ook écht groen
Vandaag, donderdag 19 oktober 2017, werd Nederland ermee wakker. Over de uitkomsten van genoemd Duits onderzoek werd in de Volkskrant bericht en op de radio werd erover gesproken. Er werd over geschreven in het aansprekende internationale vakblad ‘Plos One’ en wetenschappers van naam en faam werd om commentaar gevraagd. Ze tonen zich allemaal verontrust en zeggen dat we ‘insecten knetterhard nodig hebben’. Nu maar hopen dat deze zorg beklijft en ook post vat in de politiek, vooral bij het nieuwe ministerie van landbouw. Het nieuwe kabinet, dat zichzelf al heeft geafficheerd als ‘het meest groene ooit’, zou hier de daad bij het woord kunnen voegen.

Leve de patrijs!
De natuurbescherming, en dus ook wij als Brabants Landschap, trekken al jaren aan de bel en zitten niet met de armen over elkaar. Dat vooral de ‘boerenlandvogels’ zo hard achteruitgaan, gaat ons aan het hart. De jongen van een weidevogel als de kievit en een akkervogel als de patrijs worden niet meer groot omdat er op de cultuursteppes die landbouwgronden zijn geworden nauwelijks nog insecten voorkomen. Daardoor ging de patrijs, een voorheen algemene vogel, in 30 jaar tijd met 98% (!) in aantal achteruit. Met geld van de Europese Unie zijn we binnen 'PARTRIDGE' gestart met het treffen van patrijsvriendelijke maatregelen in een klassieke landbouwpolder, de Oude Doorn, tussen Sleeuwijk en Almkerk (Land van Heusden en Altena). De polder is ongeveer 600 hectare groot en de particuliere boeren blijven het er voor het zeggen hebben. Zij het dat er overal ‘blokken’ of ‘stroken’ worden aangelegd, die in totaal 9% van het polderoppervlak beslaan. Er vinden geen agrarische bewerkingen plaats en er wordt niet gespoten. Onkruiden en de daarbij horende insecten hebben het er weer voor het zeggen. Uit onderzoek blijkt dat het aantal soorten insecten, dit jaar al, toenam maal twee en het aantal individuen maal drie. De (jonge) patrijzen zijn er blij mee. En trouwens ook de boeren, want voor de gederfde inkomsten op hun land worden ze vergoed. En bij het zien van zo ‘ouderwets’ veel patrijzen krijgen ook zij er schik in. Ze treffen zelfs milieuvriendelijke maatregelen waarvoor ze niet eens waren gevraagd. Moge dit goede voorbeeld navolging krijgen! 

 PARTRIDGE logo kopie

 

Meer insecten voor akkervoge...   Bekijk PDF >