Nieuws

Al vier weken aan een stuk vertoeft er een zeearend in ons Markiezaatsmeer onder de rook van Bergen op Zoom. Met zijn vleugelspanwijdte van 2,5 meter wordt hij ook wel de 'vliegende deur' genoemd. Onze medewerker ter plaatse, Erik de Jonge, heeft het geluk hem dagelijks te mogen zien.

Als begenadigd natuurfotograaf heeft hij hem ook al op de gevoelige plaat gezet, waarvan acte. Het beest is niet weg te slaan uit het meer. 'Wat wil je', aldus Erik, 'er is eten in overvloed.' Want wat eet een zeearend? Vis, watervogels en aas. En zoals bekend is het Markiezaatsmeer een 'wetland' van internationale allure en met bijvoorbeeld het Naardermeer en Texel één van de belangrijkste vogelparadijzen van ons land. Canadese en grauwe gans broeden er volop en van de brandgans zitten er maar liefst 1500 paar. Die brengen nu vijf pullen per paar groot: tel uit je winst!

Natuurtaferelen om van te watertanden
Maar de zeearend pakt natuurlijk ook eenden en meeuwen die hier in eveneens in grote aantallen / kolonies broeden. Hij pakt zowel jonge vogels als verzwakte oudere. Erik kijkt zijn ogen uit: 'Gisteren zag ik hem in een glijvlucht laag over het water aan komen scheren om een jonge mantelmeeuw bij zijn ouders vandaan te grissen: wat een paniek!' Dat zijn inderdaad nog eens natuurtaferelen om van te watertanden. 'Vorige week zag ik hem smullen van het kadaver van een ree. Ja dood doet leven, ook of vooral in het Markiezaatsmeer.' Het vangen van vis doet hij niet via de verrassingstactiek maar cirkelend vanuit de hoogte.

Belang van een toppredator voor het ecosysteem
Omdat het Markiezaatsmeer zo ondiep is, bespeurt de zeearend met zijn adelaarsblik al snel de (grote) brasems en ruisvoorns waar het meer vol mee zit. 'Hij klapt op de waterspiegel en gaat niet kopje onder, zoals de visarend, maar krijgt wel een schermpje voor zijn ogen. En dan vliegt hij net zo makkelijk weer de lucht in met een knaap van wel een halve meter. Wij vinden dat niet erg, want brasems maken het meer met hun gewoel veel te troebel. Zo zie je maar weer het belang van een toppredator voor het ecosysteem', aldus Erik, die verwacht dat deze grootste roofvogel van Europa binnen nu en tien jaar tot broeden zal komen in het meer. Dat zal dan zijn in de boompjes die hier opsloegen na de afsluiting van de Oosterschelde in 1983. Die zijn dus nog maar 30 jaar oud, maar de wilgen en berkjes groeien goed op de vette klei van de voormalige zeebodem. Er zijn er al bij van zo'n 16, 17 meter: hoog en fors genoeg om de imposante horst van deze majestueuze vogel te kunnen torsen. Het zou de slagroom op de taart zijn voor dit vogeleldorado.

Dan maar liever garnalencoctail ...
Een paradepaardje dat al langer verblijf houdt in het Markiezaatsmeer is de lepelaar, onze nationale vogel. (Dat is officieel zo!) Met een kolonie van ongeveer 200 paar herbergt het meer maar liefst 10% van de landelijke populatie. In het najaar vertrekken ze naar de kust van West Afrika om in het vroege voorjaar terug te keren. Dat is nogal een gevaarvolle onderneming, waarbij er veel sneuvelen. Om daarover meer te weten te komen worden jaarlijks jongen op het nest geringd. Dat gebeurde ook vorige week weer en natuurlijk was Erik ook hier van de partij. 'De opvallend gekleurde ringen zijn voorzien van een code en met de verrekijker gemakkelijk af te lezen', vervolgt de koene knaap, 'dat helpt de wetenschap. We komen er ook meer door te weten over hun foerageergedrag.' En wat blijkt? In het Markiezaatsmeer zelf eten ze vooral kleine visjes en aan de slikken en schorren van Wester- en Oosterschelde nuttigen ze vooral garnalen. 'Bij het ringen van de (47) jongen bleek dat ten overvloede. Ringen is natuurlijk stresserend - daarom moet het deskundig en snel gebeuren - en de jongen moesten braken van de zenuwen: het was één grote garnanalencoctail waarop we vergast werden!' Ja, het leven van een natuurbeschermer gaat niet altijd over rozen....            

De vliegende deur
Afgelopen week zat er weer eentje. Prinsheerlijk in de ochtendzon op een hoge paal, met een minzaam arendsoog neerkijkend op onze kudde IJslander hengsten. Die waren te druk met hun dagelijkse knokpartij om zich om hem te bekommeren, of ze zijn al aan hem gewend. En dat zal wel moeten want ik voorspel dat ie binnen 10 jaar broed in het Markiezaat! 

Bekijk alle 5 de foto's

Foto's