Nieuws

Op woensdag 22 februari werd in het Provinciehuis de jaaravond weidevogelbescherming gehouden. Ruim 300 vrijwilligers en boeren waren aanwezig. Traditiegetrouw werd op de prestaties van het afgelopen jaar teruggeblikt en op het komende seizoen vooruitgekeken. De Provinciale Jaaravond in Den Bosch is een belangrijk contactmoment en tevens de start van het beschermingsseizoen weide- en akkervogels.

Jan Baan, directeur Brabants Landschap, heette iedereen welkom met de woorden “Weidevogels zijn de graadmeters voor de kwaliteit van ons landschap. Gelukkig zijn er dankzij jullie werk nog weidevogels te bewonderen.” Gedeputeerde Johan van den Hout sprak zijn dank uit aan alle mensen die zich belangeloos inzetten voor de Brabantse natuur en leek onder de indruk van de volle zaal: “Zo, het zit écht vol vanavond. Er zijn altijd drie avonden waarop de Bois le Duc-zaal helemaal vol zit. Op avonden over cultuur, natuur en met carnaval”.

Successen in 2016
Jochem Sloothaak, Coördinator Soortenbescherming, blikte terug op het afgelopen jaar. “Mooi was natuurlijk de vondst van het eerste landelijke kievitsei in Sint Oedenrode. En dat uitgerekend in het Jaar van de Kievit!” Het weidevogelseizoen begon vrij zacht, met daarna veel kou in maart en zware regenbuien in april. Rond mei begon het weer op te warmen en in de zomer trok een regenfront over Brabant. Ondanks de weersomstandigheden kwamen er bijna 3.000 legsels uit. Hiervan ging slechts 5,7% verloren door landbouwwerkzaamheden. 12,6% ging verloren door predatoren waaronder vogels, marterachtigen, vos, egel en onbekende daders. De grutto heeft gelukkig een vrij goede reproductie gehad. Uit speciale tellingen door vrijwilligers bleek dat ruim 70% van de broedparen jongen grootbracht.
“Een ander hoogtepunt was de terugkeer van broedende kemphanen in Brabant. Op de 'golfplaat plas-drassen' - die pas eind 2015 werden aangelegd op landbouwgrond - verschenen in voorjaar 2016 verschillende mannetjes en 4 hennen. De vogels zijn nauwlettend gevolgd en zo konden tot grote blijdschap van alle weidevogelbeschermers twee broedgevallen worden vastgesteld. De beelden van de baltsende mannetjes zijn een lust voor het oog! In 1970 was voor het laatst een broedgeval in Brabant geregistreerd.” 

Resultaten in het ‘Jaar van de Kievit’
“De kievit: vogel van open land, grasland en akkers. Niet alleen in Nederland (140.000 broedparen), maar ook in grote delen van Europa. De populatie neemt over de gehele linie in rap tempo af”, vertelde Jouke Altenburg al op de jaaravond in 2016. Daarom bedacht het Coördinatiepunt Landschapsbeheer een aantal maatregelen, waaronder ‘Kansen voor de Kievit’, die de omstandigheden op de akkers kunnen verbeteren. Met als resultaat: 27 overeenkomsten, 136 beschermde broedparen, een uitkomstpercentage van 77%, 112 kuikens rond 2-4 weken oud en 72 vliegvlugge kuikens. Nieuw voor 2016 was het kievitkuiken-onderzoek (ringen). Een tijdrovende, maar belangrijke klus om beter te begrijpen waar het mis gaat in de kuikenfase. In totaal werden, verspreid over Nederland, honderden kuikens gevangen en voorzien van een unieke, blauwe codevlag. Drie van de acht proefgebieden lagen in Brabant: Beerse Overlaat, Sint-Oedenrode en Reusel. Doodsoorzaak bleek vaak kou en weinig voedsel. De eerste twee weken blijken cruciaal voor de kuikenoverleving. In de Beerse Overlaat werd het hoogste percentage vliegvlugge kuikens waargenomen (27%). In de twee andere gebieden was de overleving lager: 10% in Sint Oedenrode en 14% in Reusel. 

Broedgevallen opsporen met ‘weidevogeldrone’
Zowel kluut als tureluur deden het beter dan in 2015. De kluut steeg van 18 naar 29 en de tureluur van 56 naar 51 paar. Vorig jaar stond ook in het teken van de ‘Weidevogeldrone’. Al in 2015 bleek uit een proef, uitgevoerd door Landschap Overijssel, Brandhof Natuur & Platteland en Clear Flight Solutions, dat nesten van weidevogels op te sporen zijn met behulp van een drone. In 2016 sloot Brabant aan bij de proef en droegen Provincie en Brabants Landschap financieel bij aan de verdere ontwikkeling van de ‘weidevogeldrone’. Doel was om een compleet geautomatiseerde drone voor weidevogelbeschermers te ontwikkelen en te bouwen. In 2016 zijn regelmatig testvluchten uitgevoerd in Brabantse weidevogelgebieden. En met succes! 

Grensoverschrijdend beschermen
Daarnaast zijn Brabants Landschap, Stichting Landschapsbeheer Zeeland, Het Zeeuwse Landschap en Vogelbescherming Nederland een groot grensoverschrijdend beschermingsproject (PARTRIDGE) gestart om boerenlandvogels, met de ernstig bedreigde patrijs als boegbeeld, te redden. Na 3 jaar voorbereiding kunnen nu 10 demonstratiegebieden ter grootte van 500 hectare optimaal ingericht worden voor boerenlandvogels, met de patrijs voorop.

Tureluur, de ‘underdog’ van de weidevogels
Hoofdspreker van de avond was Wim Tijsen, onderzoeker, ringer en weidevogelcoördinator in Noord-Holland. Zijn bevlogen verhaal met schitterende foto’s en filmpjes gaf de ruim 300 aanwezigen een beetje inzicht in het liefdesleven van de tureluur. Met de tureluur gaat het in Brabant elk jaar beter. Hij profiteert snel van vernattingsmaatregelen en nestbescherming. Noord-Holland is een bolwerk voor de tureluur. Hier heeft Wim zijn onderzoeksgebied en ringt hij de vogels al 20 jaar. Door al zijn inspanningen zijn we veel te weten gekomen over de tureluur en kunnen we hem beter beschermen. 

Uitreiking oorkonde ‘Initiatief van het Jaar’
Twee vrijwilligers ontvingen uit handen van gedeputeerde Johan van den Hout en voorzitter van Brabants Landschap Joseph Vos de oorkonde voor het ‘Initiatief van het Jaar’. Dankzij de bijzondere inspanningen van de heren Jan Staal en Jan Wouters is veel nieuwe kennis vergaard over dispersie en overleving van kievitkuikens. Ze stelden zich gedurende het broedseizoen volledig beschikbaar voor het ringen van de kuikens. Vele malen stonden zij al bij het krieken van de dag in het veld. Er is bovendien intensief samengewerkt met lokale weidevogelbeschermers. Maar, ondanks dit intensieve contact gingen er ochtenden voorbij, waarop geen enkel kievitkuiken geringd kon worden. De natuur laat zich in die zin niet dwingen. Toch werden uiteindelijk ruim 100 kuikens van speciale ringen voorzien, zodat ze goed konden worden gevolgd. Daarmee hebben de ontvangers van deze oorkonde in hoge mate bijgedragen aan meer inzicht in de bescherming van de kievit. Een actie die zich onderscheidt van alle andere inspanningen voor de Brabantse weide- en akkervogels.

Bekijk alle 6 de foto's

Foto's