Nieuws

Maandag 30 oktober hebben gedeputeerde Johan van den Hout, directeur Brabants Landschap Jan Baan en watergraaf Peter Glas officieel fase I van het project Natte Natuurparel De Brand ‘geopend’.

Met een druk op de knop zetten zij de stuw in de Zandleij in beweging en werd de sleutel van de oude stuw overhandigd aan Brabants Landschap. Daarnaast staken zij turf aan in een vuurschaal. Deze symbolische handeling refereert aan de naam van het gebied. Na een aanlooptijd van bijna 20 jaar is het project eind 2016 in uitvoering gegaan en binnen één jaar gerealiseerd. 

Programma Aanpak Stikstof
Door het kanaal te dempen en het water om te leiden, beschermen we het kwetsbare gebied De Brand, onderdeel van het NatuurNetwerk Brabant. Daarmee wordt het gebied steviger en robuuster en kan het gebied weer tegen een stootje. De maatregelen zijn onderdeel van de herstelmaatregelen van het Programma Aanpak Stikstof. Enerzijds herstellen we daarmee de schadelijke effecten van stikstof uit de industrie, verkeer en landbouw. Anderzijds ontstaat door de combinatie van maatregelen ruimte voor nieuwe economische activiteiten, zoals de uitbreiding van (landbouw)bedrijven en de aanleg van een nieuwe weg. Geen herstel betekent stilstand van economische ontwikkelingen. 

Uitgevoerde werkzaamheden
Het gebied De Brand maakt onderdeel uit van een Natura2000-gebied en heeft een beschermde status vanwege bijzondere natte natuur. Om deze in de toekomst optimaal te kunnen laten ontwikkelen, is het belangrijk dat de grondwaterstanden in het gebied omhoog gaan en niet snel worden afgevoerd.Al het water dat voorheen via de Zandleij door het natuurgebied stroomde, gaat nu via de Zandkantse Leij om het gebied heen. Op die manier blijft het natuurgebied gevrijwaard van overstromingen met voedselrijk water. Fosfaten uit het water zijn op langere termijn namelijk niet goed voor de zeldzame plantensoorten die in De Brand groeien. En door het dempen van watergangen kunnen de moerasbossen en vochtige hooilanden in het gebied weer tot volle ontwikkeling komen. Om het watersysteem hiervoor geschikt te maken zijn er drie nieuwe automatische stuwen gebouwd om het waterpeil goed te regelen. Oude stuwen zijn gesloopt. Ook zijn er op vier plaatsen duikers vervangen door bruggen. Zo wordt het water bij hoge afvoeren niet gestremd, maar kan het juist sneller weg. Met een kade op lage plekken worden overstromingen voorkomen. De Zandleij die dwars door het gebied stroomde, is gedempt. 

Historie Natuurgebied De Brand
In de jaren ’60 is er een kanaal gegraven midden door het natuurgebied heen. Via dit kanaal werd vooral vuil water uit Tilburg afgevoerd in de tijd dat de binnenstad onder water stond. In de winter zorgde dit soms voor overstroming van vuil water in het gebied en in de zomer werd juist schoon grondwater afgevoerd uit het gebied. Juist dat grondwater is heel waardevol voor de natte natuur. Als dat structureel wordt afgevoerd, verdroogt een gebied geleidelijk en verdwijnt de bijzondere natuur.

Al bijna 25 jaar geleden maakte Brabants Landschap de eerste plannen om het kanaal te dempen. En om de oorspronkelijk loop van de Zandkantse Leij te herstellen. Deze loopt om natuurgebied De Brand heen. Dat betekent dat al het gezuiverde water wat van de rioolwaterzuivering Tilburg komt, om het natuurgebied heen geleid wordt en het water uit de stad uiteindelijk naar de Maas brengt. 

In 2013 heeft het waterschap, na een lange tijd van economische crisis en krapte in de natuurbudgetten, het project weer op kunnen pakken. Er lag toen Rijksfinanciering in het vooruitzicht en de kavelruilingen konden weer worden opgestart. In 2014 en 2015 is het gebied opnieuw goed hydrologisch onder de loep genomen. Alle eerdere plannen zijn met de huidige kennis over grond- en oppervlaktewater heroverwogen. Daarnaast zijn alle plannen met de aangrenzende agrariërs en gebruikers van het gebied besproken. Dat heeft uiteindelijk geleid tot een projectplan Waterwet dat in de zomer van 2016 definitief, zonder bezwaren, is vastgesteld.

Het project is mede tot stand gekomen door financiering van de Provincie Noord-Brabant
logo20provincie20kleur 3